( 8 ) مهم‌ترين عوامل شكست نهضت كوفه با در نظر گرفتن آنچه در تبيين جامعه‌شناسى كوفه و روان‌شناسى كوفيان بيان شد ، مىتوان گفت كه مهم‌ترين عوامل شكست نهضت كوفه و خوددارىِ كوفيان از همراهى با امام حسين عليه السلام ، عبارت اند از : يك . عدم تشكّل و ضعف امكانات اقتصادى هواداران امام عليه السلام پيش از اين ، توضيح داديم كه يكى از ويژگىهاى كوفيان ، نظام‌ناپذيرى بود . به همين جهت ، هواداران امام حسين عليه السلام نيز تشكّل خاصّى نداشتند . كوفيان ، به دليل حاكميت نظام قبيله‌اى در كوفه ، تابع رئيس قبيله بودند . از اين رو ، در صورت كناره‌گيرى رئيس قبيله يا دستگيرى و يا خيانت او ، مردم نمىتوانستند تصميم‌گيرى كنند . افزون بر عدم تشكّل هواداران امام عليه السلام ، ضعف امكانات مالى و تجهيزات نظامى آنان نيز در شكست نهضت كوفه ، بىتأثير نبود . دو . تشكّل ادارى و قدرت اقتصادى دشمنان امام عليه السلام در مقابل هواداران امام عليه السلام ، دشمنان ايشان و طرفداران حاكيمت اموى ، در قالب نظام ادارى كوفه ، داراى تشكّل بودند و امكانات اقتصادى و تجهيزات نظامى اين شهر را در دست داشتند ، هر چند براى مقابله با مسلم عليه السلام با دو مشكل اساسى ، رو به رو بودند : يكى ، ضعف مديريت نعمان بن بشير ، و ديگرى ، جوّ عمومى هوادارى مردم از امام حسين عليه السلام ، كه با آمدن ابن زياد ، هر دو مشكل ، حل شد .